خبرگزاري مهر گزارش داد: این اثر از معدود بناهای مشابه آرامگاهکوروش بزرگ در پاسارگاد است که دکتر شاپور شهبازی از باستان شناسان بزرگ کشورمعتقد بود به کوروش کوچک تعلق دارد. گور دختر در سال 1376 با شماره 1897 در فهرستآثار ملی ایران به ثبت رسیده و طبق قانون هرگونه دخل و تصرف در حریم آن تاشعاع 100 متری جرم محسوب می‌شود.

گور دختر را ابتدا یک باستان شناس بلژیکی به نام "لوییواندنبرگ" در سال 1339 خورشیدی کشف کرد. واندنبرگ خود معتقد بودگور دختر قبر "چیش پیش" یا کوروش اول (جد کوروش کبیر) است اماگمانه ها در مورد این بنا فراوان است. وجود آرامگاه "ماندانا" مادر کوروش و " آتش سا " دختر کوروش برخی دیگر ازگمانه ها درباره این بنا هستند.

اما هم اکنون خانه های روستاییان پشت پَر در تنگ ارم بوشهر به پنجاهمتری این بنای زیبای بازمانده از عهد هخامنشیان رسیده  و اگر وضعبر همین منوال ادامه یابد بعید نیست چندی دیگر آرامگاه کوروش کوچک در میانانبوهی از خانه های روستایی ناپدید شود.

 گور دختر در میانخانه های روستایی در حال ناپدید شدن است

" معماری بنای گور دختر درست مشابه آرامگاه کوروش در پاسارگاداما در مقیاسی کوچکتر است. کل بنا از ‌‌٢٤ قطعه سنگ در ابعاد مختلف ساخته وبوسیله بست‌های دم چلچله‌ای به یکدیگر متصل شده اند. در ساخت این بنا ماننددیگر سازه های ساخته شده توسط معماران هخامنشی هیچگونه ملاتی به کار نرفتهاست. بر بالای این مقبره قسمتی فرو رفتگی شبیه به یک قاب وجود دارد که احتمالاًجایگاه قرار گرفتن کتیبه ای مربوط به آن بوده است. ارتفاع واقعی بنا چهار مترونیم است و در درون اطاقک بنا حوضچه ی کوچکی وجود دارد."

دشت تنگ ارم تا دو دهه پیش خالی از سکنه بود و بیشتر عشایرکوچ رو تنها فصلی از سال را در این منطقه می گذراندند اما بااستقرار و اسکان بی ضابطه عشایر و کوبیده شدن اولین کلنگی که با نیت ساخت خانه دراین تنگه بر زمین خورد حریم گور دختر نیز لحظه به لحظه کوچکتر و کوچکتر شد.

تیر چراغ برق روستا درفاصله چهار متری گور دختر

جالب آنکه در مسابقه تنگ کردن و تجاوز به عرصه این بنای تاریخی پیش ازآنکه روستاییان خانه های خود را به 200 متری آن نزدیک کنند این اداره برق منطقهبود که چند سال پیش با به زمین نشاندن تیرهای چراغ برق در فاصله چهارمتری بنا مقام  نخست را در بر هم زدن حریم این بنا به خود اختصاص داد والبته هیچ تذکری نیز از سوی هیچ مرجعی دریافت نکرد.

می توان گفت افزایش ساخت و ساز در اطراف گور دختر تنها نتیجه بی توجهی بهاین محوطه و عدم نظارت بر وضعیت آن است زیرا برای جلوگیری از تجاوز به حریمآن در دشت وسیعی که می توان به راحتی ساخت و ساز روستائیان در آن را به هرسمتی سوق داد کار سخت و ناممکنی نیست. اما این کار صورت نگرفت تا همسایگان محلیگور دختر هر روز به آن نزدیکتر شوند.

استفاده از قطعات جدید درمرمت بنا با رنگ متفاوت که مطابق با اصول مرمت است

البته هخامنشیان در برازجان تنها گور دختر را از خود به یادگار نگذاشتهاند و علاوه بر آن "چرخاب" متعلق به کوروش در یک کیلومتری جنوب غرببرازجان و کاخ" سنگ سیاه" و کاخ" بردک سیاه" دردشتستان نیز بناهایی مربوط به این دوره از تاریخ در این سرزمین هستند. اماگور دختر در مقایسه با این سه کاخ تنها بنای است که همچنان سر پا مانده است.

گور دختر در اوایل دهه هشتاد از سوی یک تیم مرمت آثار تاریخی بهسرپرستی "حسن راهساز" به صورتی ویژه مرمت و احیا شد که بنا به گفتهکارشناسان این پروژه از جمله کارهای موفق این تیم مرمت بوده است. مرمتگرانگور دختر برای مرمت و احیای آن تمام 24 قطعه سنگ بنا را پیاده کرده وبرخی قطعات آن را که دچار رانش و جا به جایی و یا ناپدید شده بود اصلاح و یا باقطعات جدید سنگ جایگزین کردند.

کوروش کوچک یا گور دخترپیش از مرمت سال 1381

بر اساس اصول کارشناسی باید در مرمت بناهای باستانی تفاوت قطعات جدید باقطعات اصلی بنا معلوم باشد که این اصل در مرمت بنای گور دختر به خوبی از سوی تیممرمت رعایت شده بود.  پیش از شروع کار یک مستند نگاری کامل نیز از همه اجزایبنا صورت گرفت و پس از آن کار مرمت آغاز شد که نتیجه خوبی نیز در پی داشت.

با توجه به احیای گور دختر در آن زمان و وجود آثار تاریخی در محوطهاطراف مسئولان ذیربط می توانستند در صورت استفاده درست از ظرفیتهای اینمحوطه پر اهمیت تاریخی آن را در فهرست آثار جهانی یونسکو به ثبت برسانند اما تاکنون این مسئله تحقق نیافته و با توجه به شرایط جدید و تجاوزهای صورت گرفته بهحریم گور دختر باید خیال ثبت جهانی آن را از سر بیرون کرد.